بازار جهانی ضایعات الکترونیکی بخشی از یک زنجیره بین‌المللی است که جمع‌آوری‌کنندگان، مراکز پردازش، بازیافت‌کنندگان و خریداران مواد بازیافتی را به یکدیگر متصل می‌کند. با افزایش استفاده از تلفن‌های همراه، رایانه‌ها و سایر تجهیزات الکترونیکی، حجم این ضایعات نیز به‌سرعت در حال افزایش است.

طبق گزارش Global E-waste Monitor 2024، در سال ۲۰۲۲ حدود ۶۲ میلیون تن ضایعات الکترونیکی در جهان تولید شد و پیش‌بینی می‌شود این رقم تا سال ۲۰۳۰ به حدود ۸۲ میلیون تن برسد. با این حال، تنها ۲۲.۳ درصد از این ضایعات به‌صورت رسمی جمع‌آوری و بازیافت شدند.

ارزش اقتصادی ضایعات الکترونیکی

ضایعات الکترونیکی حاوی موادی مانند مس، آهن، آلومینیوم، طلا و سایر مواد ارزشمند هستند. به همین دلیل، بازیابی این مواد می‌تواند علاوه بر کاهش پسماند، نیاز به استخراج منابع جدید را نیز کاهش دهد. این رویکرد که با مفهوم استخراج شهری (Urban Mining) شناخته می‌شود، نقش مهمی در آینده صنعت بازیافت دارد.

تجارت جهانی و قوانین

نوع، کیفیت و نحوه تفکیک ضایعات تأثیر مستقیمی بر ارزش آنها در بازار دارد. جداسازی صحیح بردهای الکترونیکی، کابل‌ها، فلزات و سایر قطعات می‌تواند فرآیند بازیافت و تجارت آنها را ساده‌تر کند.

از سوی دیگر، تجارت بین‌المللی این مواد تحت قوانین زیست‌محیطی و مقرراتی مانند کنوانسیون بازل قرار دارد. از ژانویه ۲۰۲۵ نیز کنترل‌های مربوط به انتقال فرامرزی ضایعات الکتریکی و الکترونیکی گسترده‌تر شده است.

آینده بازار

رشد ضایعات الکترونیکی در کنار توسعه اقتصاد چرخشی فرصت‌های جدیدی برای تعمیر، استفاده مجدد، بازسازی و بازیابی مواد ایجاد کرده است. با وجود پیشرفت صنعت بازیافت، هنوز بخش بزرگی از مواد ارزشمند موجود در تجهیزات الکترونیکی بازیابی نمی‌شوند؛ بنابراین توسعه فناوری و زیرساخت‌های بازیافت می‌تواند این بازار را در سال‌های آینده به یکی از بخش‌های مهم اقتصاد چرخشی تبدیل کند.